Hammurabi Kanunları Nedir

Hammurabi Kanunları bilinen kapsamlı ve en eski yazılı hukuk -yasaları. MÖ 2000 yıllarına ait olduğu sanılan yasalar, Babil hükümdarı Hammurabi’n’m buyruğuyla yazıya geçirildiği için onun adıyla anılır.

Babil Impatorluğu’nun ekonomik ve toplumsal koşullarına yanıt veremeyen Ur hanedanından kalma Sümer ve Lipitastar Yasalarının yerine çıkarıldı. Eski yasaların tersine Sümer dilinde değil, Akad (Sami) dilinde ve çivi yazısıyla yazıldı. Ticaret, mülkiyet, aile ve ceza hukukuna ait 282 maddeden oluşan yasalar, Mezopotamya tarihinden günümüze kalan en önemli miraslardan birisidir.

Hammurabi Kanunları, Babil toplumundaki toplumsal sınıflar ve katmanlar arasındaki hukuksal ilişkileri düzenlemektedir. Giriş, asıl metin ve sonuç bölümlerinden oluşan yasaların ilk bölümü, günümüzdeki anayasalar gibi adalet ve mutluluk vaatleriyle başlar; sonuç bölümünde ise buyruklarını korumakla öğünen hükümdar kendini hukuk kralı, yasalarım ise ebedi ilan eder.

Yasaların verdiği haklar toplumsal sınıfların durumuna göre şöyledir:

1- Özgür İnsanlar Sınıfı (Awelum), her türlü özgürlüğe sahip soyluların ve yöneticilerin oluşturduğu bu egemen sınıf üyelerine insan (insanoğlu) da denir. Hiyerarşinin en üstünde olan bu sınıfa birçok yasal ayrıcalık tanınır.

2- Bağımlılar (Mushke-num), yalnızca taşınabilir mülkiyetten ve sınırlı haklardan yararlanan bu orta sınıflar, yurttaş adıyla da anılırlar. Toplumsal konumlarmı yitiren Özgür İnsanlar Sınıfı’nın eski üyeleri ve azat edilen köleler bu sınıfı oluşturur.

3- Köleler Sınıfı (Wardum), doğuştan ya da bir savaşta ya da ödenmemiş borçları nedeniyle köle olanları kapsar. Bu sınıfta olanların hemen hemen hiçbir hakları yoktur, en ağır cezalar onlara verilir. Hammurabi Yasalar i’nın getirdiği kısas (hayata karşı hayat) ancak kölelere uygulanır. Bu Ceza Hukukunu göre birinin gözünü oyan; özgür insan ise, ceza olarak tazminat verir, köle ise, gözü oyulur.

Hırsızlık, saray ya da tapınak soyma, birisine ait köleyi saklama, zina yapma vb. suçlar ölümle cezalandırılır. Tek evlilik esasına dayanan bir Aile Hukuku; mülkiyeti bölerek kişi hukukuna üstünlük veren Miras Hukuku vardır. Yasalar, toprak sahiplerinin, rahiplerin, tüccar ve tefecilerin, özellikle de köleler üstündeki mülkiyet haklarının korunması kaygısıyla düzenlendi.

One thought on “Hammurabi Kanunları Nedir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.