Dinamit Nedir

27.11.2019
806
Dinamit Nedir

Dinamit temel maddesi nitrogliserin olan ve türlü biçimlerde hazırlanan patlayıcı madde, XVIII. yy’da gliserinin bulunmasından sonra italyan kimyacı Sobrero, 1847’de nitrogliserini yaptı ve bunun patlayıcı özel-İiği olduğunu gösterdi.

Bu koyu sıvı niteliğindeki nitrogliserin hafif birdarbe ya da sıcaklık yükselmesiyle birden patladığından ötürü, uygulamada pek kullanılamadı. 1866’da isveçli kimyacı Alfred Nobel nitrogliserini, aslı silisyum dioksit olan ve tek hücreli hayvanların kabuklarının artığından oluşan, ayrıca soğurma özelliğini taşıyan kiselgur üzerine emdirdi.

Kiselgura emdirilen nitrogliserin ani patlama özelliğini kaybediyor, istenilen biçime sokulabiliyor ve yalnızca bir ateşleyici aracılığı ile patlatılabiliyordu. Bu yeni patlayıcı maddeye Nobel, Dinamit adını verdi. Nobel’in geliştirdiği dinamit %75 nitrogliserin ve % 25 kiselgurdan oluşmaktaydı. Nobel’in bu bileşimdeki dinamiti 1910 yılma dek kullanıldı. Sonradan dinamitin bileşimi üzerinde değişiklikler yapıldı. Bugünkü dinamitlerde patlayıcı olarak nitrogliserin, etilen glikol dinitrat, oksitleyici olarak potasyum ya da sodyum nitrat, yamçı ya da karbonlu madde olarak kömür tozu, kükürt vb. maddeler kullanılmakta ve dinamitin cinsine göre nitrogliserin oranı % 12 ile % 93 arasında değişmektedir.

Ayrıca kimyasal bozulmasını önlemek ve çıkacak asidi yok etmek için ‘dinamite talk, kireç, mermer tozu, çinko oksit gibi asit giderici maddeler de katılır. Kullanım alanına göre dinamite nitroselüloz gibi su geçirmeyen ve jelatin özelliği veren maddelerle; kola, • kemik tozu gibi maddeler de eklenir. Dinamitler kıvamlarına göre; jelatin kıvamında dinamit lokumları, bileşiminde dinitroto-luen bulunan plastik dinamitler, amonyum nitrat yönünden zengin toz dinamitler gibi türlere ayrılırlar, ilk patlayıcı olarak dinamitlerde kurşun nitrür, civa fulminat, diazodinitrofenol gibi sıcaklığa, sürtünmeye ve basınca çok duyarlı olan maddeler kullanılmaz.

Bunun yerine kara baruttan ateşleyiciler yeğlenir. Kara barutu ateşlemek için vurmalı bir sistem yada elektirikle akkor haline gelen sistemler kullanılır. Dinamit, askersel amaçlarla yaygın olarak kullanılmasının yam sıra; taş ocaklarında kayaların parçalanması, tünel açılması gibi amaçlar için de kullanılır.

YORUMLAR

  1. irem dedi ki:

    çok yardımcı oldu.teşekkürlerrrrrrrrrrr.