A-ARDEŞEN TARİHİ
Uzun yıllar Roma ve Bizans İmparatorluğunun yönetimi altında kalan Ardeşen,
daha sonra Trabzon Rum Pontus İmparatorluğunun yönetimine girmiştir. 1461
yılında Fatih Sultan Mehmet Rum Pontus İmparatorluğunu yıkınca Ardeşen bir
süre özerk kalmıştır.
Şemsettin Sami ve Ali Cevat'ın eserlerinde Ardeşen, Trabzon Vilayeti
Sancağının Atina (Pazar) Kazasına bağlı bir kasaba biçiminde tanımlanmakta,
halkın tümüyle Türk olduğu kaydedilmektedir. Daha önce Pazar İlçesinin bucak
merkezi olan Ardeşen, 1 Mart 1953 tarihinde İlçe olmuştur.
İlçenin Ardeşen adını alması bir rivayete göre şöyledir; Yavuz Sultan Selim
Trabzon Sancak Beyi iken, Osmanlı tahtına sahip çıkmak ister ve bu amacı
gerçekleştirmek için Kepa Sancak Beyi olan oğlunun yardımına gerek duyar.
Yardım almak için sahil boyu bölgeden geçerken Fırtına Deresinde ağaç
parçalarını görür. Bölge tamamen boş, bataklık ve çalılıktır.
Çevresindekiler, kendisine bölgede kimsenin yaşamadığını söylediğinde; Yavuz
Sultan Selim deredeki ağaç parçalarını göstererek " Bu belde tenha değil,
bakın dere yonga taşıyor. Bu yörenin ardı şendir " yanı yüksek
kesimlerde yerleşim birimleri olduğunu ifade eder. Ardışen sözcüğü zamanla
halk dilinde Ardeşen olarak yerleşir. Ardeşen 1916 yılında Ruslar tarafından
işgal edilmiş ve 1918 yılında ise kurtulmuştur. 10 Mart İlçenin kurtuluş
günü olarak kutlanır.
B-ARDEŞEN
COĞRAFYASI
İlçenin yüzölçümü 743 km² dir. Doğusunda Fındıklı, batısında Pazar,
güneyinde Kaçkar Dağları ve kuzeyinde Karadeniz ile çevrilmiş olup, kıyı
uzunluğu 10 km dır.
Sahilden 50 km kadar iç kısımlara uzanır. Bölgede Doğu Karadeniz Dağlarının
uzantıları ve tepeleri yer alır. İlçenin akarsuları Fırtına Deresi, Dolana
Çayı ve Yeniyol Deresidir.
Ardeşen'in güneyinde yer alıp yükseklikleri 2000 metreden fazla olan
dağların sahilden itibaren yükselmeye başlaması ve yüksek dağ eteklerinde
doğarak Karadenize akan akarsuların yoğunluğu nedeniyle engebeli bir arazi
yapısı hakimdir. Akarsuların denizle birleştiği dar vadi ağızları dışında,
ova olarak adlandırılabilecek düzlükler yoktur.
Ardeşen, güneyini kaplayan dağlar yanında, kuzey ve kuzeydoğu yönünde
bulunan 3000 metre yüksekliğindeki Kafkas Dağlarının kuzey rüzgarlarından
koruyucu etkileriyle kapalı bir mikroklima havzası oluşturmaktadır. Dört
mevsim ılıman ve yağışlı olan iklimi subtropik olarak tanımlamak mümkündür.
İlçe, uzun yıllara dayanan verilere göre, yıllık ortalama 2300 mm. yağış,
%77 nispi nem ve günde ortalama 4 saat 14 dakika güneşleme süresi ile
Türkiye'nin en yağışlı, en nemli ve en az güneş gören ilçelerden biridir.
Karadeniz ikliminin koşulları İlçe için
de geçerlidir. Kıyı kısımları ılık ve bol yağışlıdır. İç kısımlara
gidildikçe iklim sertleşir. Yıllık ortalama sıcaklık 14-15 C derecedir.
Sarp ve
engebeli arazi yapısının ve ikliminin de etkisiyle İlçe'nin bitki örtüsü,
genelde 700-2300 metre yüksekliğindeki kısımları kaplayan ormanlar
oluşturmaktadır. Ormanlar İlçe arazisinin %23.74'unu kaplamaktadır. İlçe
arazisinin %10.55'ini tarım alanları, %34.33'ünü çayır-mera alanları,
%31.38'ini de tarım dışı alanlar oluşturmaktadır.
C -ARDEŞEN
NÜFUS
|
İlçe Nüfusu (En son sayıma göre) |
58 499 |
|
Dış Göç Oranı (%) (Tahmini) |
%o38.6 |
|
|
|
Belde Sayısı |
1 |
|
|
|
Köy Sayısı |
38 |
|
|
|
Okur - Yazarlık Oranı |
93 |
|
|
|
Öğrenci Sayıları |
KIZ |
ERKEK |
OKUL SAYISI |
|
İlköğretim |
2794 |
2995 |
14 |
|
Lise ve Dengi Okullar |
771 |
844 |
5 |
2000 Genel
Nüfus Sayımına göre toplam nüfusu 58.499'dır. (merkez bucak nüfusu 45.392,
köyler toplamı 13.107)
İlçede ana
dil Türkçe olup, nüfusun tamamı İslam dinine mensuptur. Nüfus artış hızı
%4.71 dır . Genel olarak Km²'ye düşen nüfus yoğunluğu 78 kişidir.
İlçe
nüfusunun gelişimi nüfus sayımları itibariyle izlendiğinde, yıllık nüfus
artış hızında belirgin dalgalanmalar gözlenmektedir. İlçe nüfusundaki bu
dalgalanmalar, ilçe dışına göçlerin şiddetinden kaynaklanmaktadır. Ardeşen
nüfusu, coğrafi koşulların sınırladığı üretim olanakları nedeniyle, Birinci
Dünya Savaşı öncesi eski Sovyetler Birliğini oluşturan ülkelere, bu savaştan
sonra ise diğer illere yönelen bir göç hareketini sürekli yaşamıştır.
1950'li yıllardan itibaren çay tarımı ve sanayinin ekonomik olarak yapılmaya
başlanması sonucu tersine göç yaşanmıştır.
E -ARDEŞEN
SOSYAL DURUMU
Çalışma Hayatı
Çay tarımından önce toprakların engebeli yapısı ve yetersizliği yüzünden
Ardeşen halkı denizcilik, inşaatçılık, fırıncılık gibi işlerde gerek yurt
içinde gerekse yurt dışında çalışmak üzere ilçe dışına çıkmıştır. Çay
tarımının ve sanayinin etkisi ile azalan gurbetçiliğin ekonomideki bir takım
sıkıntılar nedeniyle hala devam ettiği söylenebilir.