Vakfiye Nedir Vikipedi

Vakfiye Nedir?

Herhangi bir malı vakfeden (vâkıf) tarafından, vakfın idaresi ile ilgili hazırlanmış nizamnâme. Vakıf senedi de denilen vakfiyeler, kadılık siciline işlendikten sonra kesinleşirdi.

Tarih boyunca vakfiyeler, taş, deri ve kağıt gibi yazı için el-verişli bulunan şeyler üzerine yazılarak günümüze kadar gelmişlerdir. Şâyet vakfın mevzuu bir bina ise, bazan vakfiyenin özeti, binanın duvarlarından birine kazılırdı. Nitekim Türkçe ilk vakfiye olan Germiyanoğlu Yakub Bey (öl. 1428) vakfiyesinin taş üzerine yazıldığım görüyoruz (Ziya Kazıcı, İslâmî ve Sosyal açıdan Vakıflar, İstanbul 1985, 39).

Tarihî açıdan bakıldığı zaman vakfiyeler büyük bir önem arzederler. Çünkü bunlar, bize milletin muayyen bir zamanındaki hayat ve kültürüne ait muhtelif olayları ile şekilleri müşahede etme imkanını verirler. Keza vakfiyeler, milletin ekonomik ve sosyal yaşayışında önemli bir rol oynamış olan vakıf müessesesinin nasıl çalıştığını, kimlerin idare ettiğini, kimlerin kendisinden istifade ettiğini vs. gibi durumları öğrenmemize yardımcı olurlar. Vakfiyelerden hacimli olup defter gibi olanlar bulunduğu gibi muhtasar ve tek sayfa şeklinde olanları da vardır. Bu arada daha da büyük olup rulo şeklinde uzun ve kalın varaklar halinde onları da bulunmaktadır (Mufassal vakfiyeler için bk. Fatih Mehmed Il. Vakfiyeleri, Ankara 1938).

Vakfiyelerde umumiyetle önce Allah’a hamd ve sena, Rasûlüne salât ve selamdan sonra hayır işlemeye teşvik edici âyetler, hadisler ve bu mealde şiirler yer alır ki, bütün bunlar, mukaddime kabilindedir, vakfiyenin hukuki bünyesinden sayılmazlardı. Bunlardan başka vakfiyelerde genellikle aşağıdaki bölümler yer alırdı:

1- Vakf edilen malların neler olduğu.

2- Vakf olunun bu malların kimler tarafından idare edileceği.

3- Vakf gelirlerinin nelere sarf edileceği.

4- Vakf olunan bu malların nasıl idare edileceği. Bu arada, müessesede kimlerin çalışacağı, bunlara ne kadar ücret ödeneceği, bu ücretlerin nereden temin edileceği gibi konular teferruatlı olarak verilirdi.

5- Hâkimin (kadı), vakfın sıhhat ve lüzumuna dair hükmü.

6- Sonunda da tarih ile üst kısmında hâkim veya hâkimlerin mührü bulunur (Ali Hikmet Berki, Vakfa Dair Yazılan Eserlerle Vakf iye ve Benzeri Vesikalarda Geçen Istılah ve Tabirler, Ankara, tarihsiz, 57).

İslâm tarihinde ilk vakfiyenin, Hz. Ömer tarafından yazıldığı söylenmekle beraber, bunun Hz. Peygamber’in hayatında mı, yoksa Hz. Ömer’in halifeliği zamanında mı olduğuna dair henüz kesin bir bilgiye sahip değiliz.

Vakfiye, eb’ad bakımından ister büyük ister küçük olsun, mahiyet itibari ile içindekiler üç ana bölümden meydana gelir. Bunlar:

a- Dibâce (Giriş): Vâkıfın, vakfı kurma sebep ve gayesinden bahseden bu bölüm, âyet ve hadislerle kuvvetlendirilir.

b- Vakfın hizmet şartları: Gelir kaynaklarını ve sarf yerlerini gösteren bu bölüm, vakfiyenin en uzun kısmıdır.

c- Sonuç: Bu bölümde, müessesenin şeriata uygunluğu belirtilerek hiç bir kimsenin bu vakfa müdahale edemeyeceği anlatılır. Bundan sonra tarih ve şahidlerin imzaları bulunur.

Çeşitli dönemlerde kurulan vakıfların vakfiyelerinde, gerek başta, gerekse sonda pek çok dua bulunur. Metinde geçen bu dualardan başka bir de beddua bulunmaktadır. Bilhassa vakfiyede belirtilen hizmetleri yerine getirmeyen, ona ihanet eden, onu gayesinin dışında kullanan haksız olarak onun malından yiyen ve onu değiştiren için beddualar bulunur. Bu bedduada “Allah’ın, peygamberlerin, meleklerin, insanların ve bütün mahlukatın lanetinin, vakfı tağyir eden (değiştiren) üzerine olması” istenir. Bu sebepledir ki vakfiyelerin sonuna bakıldığı zaman böyle bir beddua kısmı görülür ki bu, daha sonra gelen insanlar için mânevi bir tehdid olmaktadır. Gerçekten, inanan ve muvahhid olanlar böyle bir bedduaya maruz kalmak istemezler (Bu konuda daha geniş bilgi için bk. İbrahim Ateş, “Vakfiyelerde Dua ve Beddualar” Vakıflar Dergisi (1983), XVIII, 5-54).

Ziya KAZICI



Readers Comments (33)

  1. vakfiye ne demek ya net bir cevap söyleyin

  2. kısaca demiştiniz en uzun cevap sizde çıktı i7

  3. kısa abicm ya 😛

  4. kısa yok mu be abicim

  5. çooooooookkk kısaaymış vallahaaa 🙂 sağolun yalan söylediğiniz için 🙂

  6. thank you

  7. teşekkürler

  8. yasin ilkay gökçen 29 Mart 2013 @ 18:24

    bbu kısaysa artık uzunu düşünemiyorum

  9. normali daha kıssa xd

  10. lan ben böyle kısa bişe görmedim 😀 bu ne lan böyle

  11. çok güzel

  12. helal lan çok kısa çıktı uzun desek ne çıkar acaba 😀

  13. tfen Sizde Konu Hakkında Yorum Yazın

  14. iiiiiiinciiiiiiii 15 Nisan 2013 @ 19:07

    VAKFİYE
    Herhangi bir malı vakfeden (vâkıf)
    tarafından, vakfın idaresi ile ilgili hazırlanmış
    nizamnâme. Vakıf senedi de denilen vakfiyeler, kadılık
    siciline işlendikten sonra kesinleşirdi.
    Tarih boyunca vakfiyeler, taş, deri ve
    kağıt gibi yazı için el-verişli bulunan şeyler
    üzerine yazılarak günümüze kadar gelmişlerdir. Şâyet
    vakfın mevzuu bir bina ise, bazan vakfiyenin özeti, binanın
    duvarlarından birine kazılırdı.

  15. siz buna kısa mı diyonuz çok kısa maşşallah .kısası buysa uzunu nasıldır acaba

  16. kısa görmesek yutturcaklar 😀

  17. ne kadar uzunmuş be hacı ya!!!

  18. teşekkürler

  19. allah için kısaaaaaaaaaaaaaaa :DD

  20. ammadaa kısa heeeee

  21. kısa değilse yazma 🙂

  22. ben din kültür hocasıyım cok güzel yanıt vermiş

  23. teşkekür ederim

  24. çok kısaaaaaa

  25. kısa ve öz istiyoruz:)

  26. kısacanı arkadaşlar vakıf senedi demek 🙂

  27. kısacası vakıf senedi demek arkadaşlar

  28. uzun ama bilgi verici anlayana

  29. kolay gelsin yazana

  30. İYİYMİŞ

  31. abi o kadar kısaki anlatamam gercekten baq 😀

Yorum Yapın