nüfus Nedir Nedir Vikipedi Kısaca

nüfus Nedir

Sponsorlu Bağlantılar

Alm. Bevölkerung (f), Einwohner (pl.), Fr. Population (f), habitants (pl.), İng. Population, inhabitants. Bir ülke, bölge veya bir şehirde yaşayan insanların toplamı. Toplum hâlinde yaşayan insanlar, miktarları ile ilgilenip zaman zaman sayımlar yapmışlardır. Eski Çin ve Roma’da yapıldığı bilinen ilk sayımın, askerlik ve vergi toplamak için olduğu belirtilmektedir. Vergi vermemek askere gitmemek isteyen halk, bu sayımları hiç hoş karşılamazdı.

Hazret-i Muhammed sallallahü aleyhi ve sellem Mekke’den Medîne’ye hicret ettiği zaman Medîne’de mevcut olan Müslümanların nüfus sayımını yaptırarak, bir defter tutturdu. O zaman Medîne’de bulunan bütün Müslümanların sayısının 1500 olduğu tespit edildi. Bu durum, Hicretin birinci yılının önemli hâdiseleri içinde yer alarak, İslâm târihinde ise ilk nüfus sayımı olarak târihe geçti.

Nüfus ve nüfus hareketlerinin ilmî olarak incelenmesi, güvenilir istatistiklerin yapılmağa başlamasından sonra mümkün olabilmiştir. Bu bakımdan 18. yüzyıl öncesine âit güvenilebilir nüfus rakamları azdır.

Osmanlılarda ilk sayım, İkinci Sultan Selim Han (1566-1574) döneminde, Amerika’da 1790’da, İngiltere’de 1801’de yapılmıştır. Osmanlılarda daha sonraki yıllarda, Sultan İkinci Mahmûd Han döneminde, 1826-1828 yıllarında nüfus sayımı yapılmak istenmiş fakat netice alınamamıştır. 1844 yılında askerî gâye ile 1854’te vergi tesbiti için sayım yapılmışsa da çalışmalar yarıda kalmıştır. 1856’da Anadolu ve Suriye’de, 1874’te Tuna vilayetlerinde sayım yapılmıştır. 1878’de Nüfus Sicili Nizamnâmesiyle nüfus müdürlükleri kurulmuş böylece ölüm, doğum ve yer değiştirmelerin kaydı yapılmağa başlanmıştır.

Cumhûriyet döneminde ilk sayım 1927’de, ikincisi 1935’te yapıldı. Bundan sonra her beş yılda bir, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsünce nüfus sayımları hazırlanır, yönetilir ve değerlendirilir. Askerî, sosyal, ekonomik meselelerin her hususta açığa çıkmasında çok faydalı olan sayımlar, daha önceden îlân edilen belli günlerde, sokağa çıkma yasağı konularak yapılmaktadır. Birinci Dünyâ Harbi veİstiklâl Savaşından sonra 12.500.000 olan nüfus, 1990 sayımına göre 56.473.035’e yükselmiştir. Doğum sayısının ölüme göre fazla olması Romanya, Yugoslavya ve Bulgaristan’dan gelen göçmenler 1939’da Hatay’ın Türkiye’ye katılması, nüfus artışının sebepleridir.

Memleketimizde nüfus dağılışı, yüzey şekillerine ve iklim şartlarına bağlıdır. En kalabalık yerler, bol yağış alan ılık kıyı bölgeleriyle verimli ovalardır. Nüfus yoğunluğu olarak, Karadeniz kıyıları çok kalabalıktır. Bu kıyıların doğusunda, kilometrekareye düşen kır nüfusu 100’ü geçer. Kuzey Anadolu’nun diğer yerleşme alanları; akarsu havzaları (Kızılırmak, Yeşilırmak), verimli ovalar (Kastamonu, Bolu, Düzce ovaları) ve Zonguldak kömür havzasıdır.

Batı Anadolu’da nüfus yoğunluğu, Türkiye ortalamasının üstündedir. Ovalardaki yoğunluk, dağlık alanlara oranla daha fazladır. Batının en önemli yerleşme alanları Gediz, Menderes, Adapazarı, Bursa ovalarıyla İzmit ve Edremit körfezi kıyılarıdır.

Güney Anadolu, Kuzey ve Batı Anadolu’ya oranla daha tenhadır. Burada en kalabalık yerler Adana ve Antalya ovalarıyla, Hatay ve Gaziantep yöresidir. Step alanlarla kaplı İç Anadolu’da; nüfus yoğunluğu düşüktür. Yüzey şekillerinin tesir ettiği nüfus yoğunluğu, geniş alanlarda kilometrekarede 10’un altına düşer. Böyle olmakla birlikte, Sultan ve Erciyes dağlarının eteklerinde önemli bir artış gösterir.

Doğu Anadolu’nun Iğdır, Erzincan, Elazığ ve Malatya ovaları nispeten daha kalabalık olmakla birlikte, dağlık alanlarda yoğunluk azalır.

Güneydoğu Anadolu’da, özellikle yeterli yağışlar alan Güneydoğu Torosların eteğinde, Mardin-Siirt dağ eşiğinde nüfus yoğunluğu yüksektir; ancak, güneye doğru inildikçe, fazla kuraklık sebebiyle tenhalaşmağa başlar. Şehirleşme hareketi, sınırlı olmakla beraber, özellikle İkinci Dünyâ Savaşından sonra gelişmeye başlamıştır. Şehrin bir ölçüde çekiciliği, teknolojik gelişme, yeterli tarım topraklarının sınırlı olması bu akımın belli başlı sebepleridir.

Türkiye nüfûsunun 33.326.351’i (% 59’u) şehirlerde, 23.146.684’ü (% 41’i) köylerde yaşar. Şehirleşme hızı fazla olup, 1927’de % 22,3 olan şehir nüfusu 1955’te% 30’a, 1965’te % 37,9’a 1980’de % 43,9’a 1990’da % 59’a yükselmiştir. 1990 nüfus sayımına göre nüfusu 500 bini geçen illerin sayısı 39’dur. Nüfusu en fazla olan il (7.309.190), İstanbul en az olan ise Bayburt’tur (107.330).

Dünyâda, kaç milyar insanın nerelerde yaşadığı merak konusudur. Fakat bugüne kadar bâzı yerlerde nüfus sayımlarının yapılmaması, bâzılarında (demir perde devletleri) kesin neticelerin bilinmemesi, bu işle uğraşan kurumları kat’î neticeye vardıramamaktadır. Amerika Birleşik Devletlerindeki Census-Bureau (nüfus sayımı) kurumunun verdiği bilgiye göre, dünyâdaki nüfus artış oranında, son yıllarda, eskiye göre bir gerileme vardır. Birleşmiş Milletlerin dünyâ çapında aldıkları nüfus sayım neticelerine göre, 1990 dünyâ nüfûsu 5.352.000.000. ABD’nin Washington şehrinde Environmental Fund (Çevre Fonu) Enstitüsünde yapılan hesaplara göre, dünyâda her sâniyede 2,5 kişi doğuyor.

Nüfus yoğunluğu: Bir ülkenin nüfûsunun yüz ölçümüne bölünmesiyle elde edilen ortalama rakam. Bu yoğunluk, kilometre kareye düşen kişi sayısı olarak hesaplanır. Türkiye’nin 1990 yılı sayımına göre nüfusu 56.473.035’tir. Buna göre, gerçek alanı (göller dışında) esas alındığında kilometrekareye 73 kişi düşmektedir. Yalnız birçok yerleşme merkezinde yoğunluk, ortalamadan yüksek, yerleşmeye elverişsiz yerlerde(Tuz Gölünün güneyinde olduğu gibi) kilometrekareye beş kişi düşer.

Ülkelerin yüzölçümleri umûmiyetle sâbit fakat nüfus toplamları her yıl değişip, belli zamanlarda yapılan sayımlarla tesbit edildiğinden, nüfus yoğunluğu devamlı değişir. Bütün dünyâ devletlerinde, yerleşim yerlerinin durumuna göre nüfus yoğunlukları, farklılık gösterir. Çöller, verimi olmayan arâziler, nüfus yoğunluğu bakımından düşük yerlerdir.

Yıllara Göre Toplam Dünyâ Nüfûsu

1650545.000.000

1750728.000.000

1800906.000.000

19001.608.000.000

19201.681.000.000

19302.015.000.000

19402.249.000.000

19502.509.000.000

19603.010.000.000

19653.295.000.000

19703.610.000.000

19753.967.000.000

19814.437.000.000

19864.917.000.000

19905.325.000.000

2000 (Tahminen)6.214.000.000

Cumhûriyetin îlânından sonra, Türkiye genelinde yapılan nüfus sayımları ve artış oranları:

YılNüfusArtış oranı (binde)

192713.648.27021,10

193516.258.01821,10

194017.820.95018,01

194518.790.17410,59

195020.947.18821,73

195524.064.76327,75

196027.754.82028,53

196531.391.42124,62

197035.605.17625,19

197540.347.71925,00

198044.736.95720,65

198550.664.45824,88

199056.473.03521,71

Dünyânın en büyük şehirlerinden bâzıları

AdıÜlkesiNüfûsu

ŞangayÇin13.341.896

TokyoJaponya11.885.000

PekinÇin10.819.407

SeulKore10.726.000

ParisFransa10.210.059

MexicoMeksika9.815.901

MoskovaRusya Federasyonu8.769.000

Tahranİran8.712.087

New YorkABD7.369.454

İstanbulTürkiye7.309.190

Londraİngiltere6.735.400

KahireMısır6.052.836

KaraçiPakistan5.208.132

Dünyâ devletlerinden bâzılarının nüfus yoğunlukları

Devletin adıNüfus yoğunluğu (km2ye) (1992)

Afganistan27,7

Almanya224,9

ABD26,8

Arjantin93,7

Belçika328,3

Brezilya17,8

Bulgaristan81,0

Cezayir11,1

Çek Cumhûriyeti122,0

Çin121,8

Danimarka119,9

Endonezya96,3

Fas57,2

Finlandiya16,5

Fransa105,3

Hindistan281,1

Hollanda446,8

Irak43,3

İngiltere235,8

İran36,4

İspanya77,4

İsrail253,1

İsviçre167,4

İtalya189,7

Japonya328,3

Kanada3,0

Kuzey Kıbrıs Türk Cum.50,4

Libya2,5

Lübnan274,0

Macaristan110,7

Mısır56,1

Norveç13,2

Pakistan147,9

Polonya122,9

Portekiz106,5

Romanya98,2

Suriye69,9

Suudi Arabistan6,8

Tunus54,4

Türkiye75,2

Ürdün40,9

Yunanistan78,0

Genellikle doğu ülkelerinde nüfus artış oranı yüksek olduğu halde, batı ülkelerinde düşüktür. Batıda hiç çocuk sâhibi olmayan veya tek çocuk sâhibi olan çok sayıda âile mevcuttur. İki çocuklu, özellikle üç ve daha çok çocuklu âile sayısı oldukça azdır. Bâzı ülkelerde devlet üçüncü çocuğa bakmayı taahhüt etmektedir. Uzmanlar Avrupa ülkelerinde nüfus artış hızı bu tempoda kalırsa 60 sene sonra Avrupada nüfûsun oldukça azalacağına işâret etmektedirler.

Sayım yıllarına göre il nüfusları

19401950196019701975198019851990

Adana375.777508.518760.8031.035.3771.240.4751.467.3461.725.9401.934.907

Adıyaman––233.717303.511346.892368.780430.728513.131

A.Karahisar316.034372.273459.115542.111579.171598.462666.978739.223

Ağrı121.477155.455215.118290.311330.201369.272421.131437.093

Amasya136.029163.029163.669257.281322.806337.955358.289357.191

Ankara602.965819.6931.321.3802.041.6582.585.2933.196.4602.909.9463.236.626

Antalya256.366311.442416.130577.334669.357753.596891.1491.132.211

Artvin153.273174.977196.301225.869228.026227.906226.338212.833

Aydın281.784335.663467.341564.802609.869651.526743.643824.816

Balıkesir482.827563.221670.669749.669789.889851.381910.282973.314

Bilecik127.977137.030145.699138.856137.108147.702160.909175.526

Bingöl70.328131.364177.951209.107210.804228.452243.315250.966

Bingöl70.328131.364177.951209.107210.804228.452243.315250.966

Bitlis68.82588.634128.966185.473219.705258.247301.829330.115

Bolu257.393303.111353.004403.766428.704473.168504.778536.869

Burdur119.498136.555179.514210.335221.993236.526248.002254.899

Bursa461.648545.919693.894847.884961.0051.161.5531.324.0151.603.317

Çanakkale304.588289.429337.610360.764369.385401.363417.121432.263

Çankırı183.782217.188241.452261.367265.468258.467264.850279.129

Çorum302.745341.353446.389518.366547.580570.518598.695609.863

Denizli285.225340.277425.449511.160561.819601.492667.478750.882

Diyarbakır257.321293.738401.884581.208651.233770.763934.5051.094.996

Edirne251.373221.268276.479316.425340.732361.888389.638404.599

Elazığ190.366213.330378.332379.915417.924428.687483.715498.225

Erzincan158.498197.770243.005276.122283.683298.186300.072299.251

Erzurum371.394461.090568.864684.951746.666802.288856.175848.201

Eskişehir206.794276.164368.827459.367495.563543.753597.104641.057

Gaziantep306.906328.343434.579606.540716.447807.093966.9181.140.594

Giresun279.236299.555381.453451.679463.587478.389499.809499.087

Gümüşhane181.290203.994243.115282.238293.673278.063176.835169.375

Hakkâri36.44644.20767.766102.312126.036177.936138.707172.479

Hatay246.138296.799441.209591.064744.113863.6451.002.2521.109.754

Isparta171.751186.316242.352300.029322.685356.826382.844434.771

İçel257.709317.929444.523590.943714.817842.8171.034.0851.266.995

İstanbul991.2371.166.4771.882.0923.019.0323.904.5884.870.7475.842.9857.309.190

İzmir640.107768.4111.063.4901.427.1731.673.9661.968.6142.317.8292.694.770

Kars356.534410.236543.600660.018707.398701.196722.431349.437

Kastamonu369.847412.016433.620446.601437.782448.363450.353423.611

Kayseri342.969403.861480.387598.693678.654768.413864.060943.484

Kırklareli256.353191.376241.131268.224268.399281.412297.098309.512

Kırşehir149.518181.899175.749214.932232.853240.108260.592256.862

Kocaeli375.530474.644297.463385.408477.736591.848742.245936.163

Konya620.936741.026982.4221.280.2391.422.4611.560.9681.560.3751.750.303

Kütahya359.890422.815367.753439.967469.721498.660545.217578.020

Malatya418.473483.568394.172510.979574.558609.452665.809702.055

Manisa455.812520.091657.104805.650872.375940.4081.048.2971.154.418

Maraş202.073288.843389.857528.982640.972743.465840.044892.952

Mardin252.505269.490353.411453.092519.687568.039490.044557.727

Muğla211.445241.640299.611368.776400.796436.959486.066562.809

Muş73.939107.286167.633234.250267.203298.757339.492376.543

Nevşehir––187.398229.830249.308254.849277.693289.509

Niğde275.443331.470322.917408.441463.121506.614287.997305.861

Ordu305.017373.017469.379608.721664.290717.977766.348830.105

Rize172.764181.512248.930315.700336.278359.199374.206348.776

Sakarya––361.992459.052495.195551.116610.500683.061

Samsun363.384475.660654.602821.183906.381998.4171.106.2191.158.400

Siirt146.522156.703232.243320.684380.103445.486228.681243.435

Sinop190.844225.621249.730265.655267.605276.445280.140265.153

Sivas468.243542.004669.922731.921739.898749.655771.555767.481

Tekirdağ––––319.987363.017402.721468.842

Tokat317.919388.923437.590540.855599.166623.300679.638719.251

Trabzon390.733420.279532.999659.120719.008725.942786.194795.849

Tunceli94.639105.759140.068157.293164.591157.236150.139133.143

Urfa245.398298.394401.919538.131597.277607.425795.0341.001.455

Uşak––184.733207.512230.381245.778271.261290.283

Van112.975145.944211.034325.763386.314471.019547.216637.433

Yozgat276.611324.469402.400464.410500.371499.410545.301579.150

Zonguldak349.783426.684569.059743.654846.617972.8561.044.945867.726

Aksaray––––––303.144326.399

Bayburt––––––109.260107.330

Karaman––––––208.959217.536

Kırıkkale––––––365.258349.396

Batman––––––285.423344.669

Şırnak––––––215.614262.006

Bartın–––––––205.834

Ardahan–––––––170.117

Iğdır–––––––142.601

yorumlar:

2 Yorum Yapılmış!

    tuğba fatma tüfekci

    Eki 18, 2012

    ödeve ihtiyacı olup deftere yazmak zorunda olanlar için bu çok uzun………..

    Cevapla

    Anonim

    Eki 15, 2011

    © 2011 Vikipedi Sözlük Ansiklopedi.

    Cevapla

yorum yapmak ister misin?