Hemşin Coğrafi yapı

DeBreLi · Karizma Admin Kayıt: Dec 23, 2006 Mesajlar: 237

Hemsin ilçesi Rize'nin eski yerleşim birimlerinden olup, Rize'nin yeni bir ilçesidir. Denizden 19 km. içerde, Rize'ye 57 km. mesafededir. Yüzölçümü yaklaşık olarak 120 km'dir. ilçemiz kuzeyinde Pazar ilçesi, doğusunda Çamlıhemşin ilçesi, batısında Çayeli ve Kaptanpaşa, güneyinde Çamlıhemşin yaylaları ile Erzurum'un ispir ilçesi ile komşudur.

FİZİKİ ÖZELLİKLERİ

Genelde 3. zamandaki ALP-HİMALAYA orjenesı içerisinde yer alır. Yörenin güneyindeki dağlık alan Tatos dağlarının Çatalkaya kesimidir. Bu yüksek dağlar sayısı pek çok olan ırmaklarla derin şekilde yarılmıştır. Bundan dolayı zorlama mendereslerinin meydana getirdiği vadinin Kantarlı serisi ormanların etrafında Minaslı tepesi 1800 m., Pamukçu tepesi 1660 m., Usküt tepesi 1490 m. yüksekliktedir. 2000 m. yükseklikteki Gedalmaç belinin batısından kıvrılarak devam eden Tokça tepesi 1435 m.'dir. Cağalver dağı 1000 m. yüksekliktedir. Bu dağ serisi Kantırlı mevkiinde dere İçinde, Armutdibi'nde seviye 500 m.'ye inmektedir. Bu tepeler arasında derin şekilde yarılmış, kaynağını eriyen karlar ve yağmurlardan alan birtakım yan dereler oluşmuştur.

Bu dereler Kito yaylası tarafından yatağını şiddetli sel suları ile oyarak ve bol miktarda toprak taşınmasına sebep olarak Miçen deresini oluşturmuşlardır.

Miçen deresi menbaına doğru tali kollara ayrılarak yelpaze şeklinde bir havza oluşturur. Miçen deresine batıdan Gündeş deresi karışır. Yine sarp ve yalgn bir meyille uzun yatağından kuzeybatıya ilerleyin Erzerneri deresini görürüz. Daha kuzeyinde tali kolları ile bir havza teşkil eden Senoz deresi batıdan doğuya doğru, Yayla deresi ise kıvrıntılar yapa yapa güneybatı, batı ve kuzeybetı yönünde akarak ana dereye karışır.

Kantarlı ana deresinin son kademesini teşkil eden M ağ I ut ırmağı ile Toshozina dereleri bol su ve yüksekten çağlayarak aktığı için iyi alüvyon taşıriar. Bunlara Hemşin'e doğru pek çok kertik vadiler oluşturan yan dereler de karışır. Suları tatlı, soğuk ve yılın hiçbir gününde kurumayan bu akarsularda çok miktarda alabalıkların bulunması dikkati çeken bir husustur.

Alpin bitkiler ve kayalık sahalar dışında erozyon oldukça kuvvetlidir. Akarsu işlemesi ile meydana gelen şekillerden en önemlisi birikinti konileridir. Bir diğeri de sekilerdir.(taraçalar) Bu taraçalar yol yapımı sebebi ile zaman zaman ortadan kalkmıştır. Tabanlı vadi olmasına rağmen, yer yer vadi tabanı çok dardır. Örneğin; Çamlıtepe ile Çipendüzü arasındaki kısım kanyon vadi tipine örnektir.

JEOLOJİK YAPISI

Hemsin deresi formasyonunun en yaygın kayaç grubunu andezit, bazalt, lav ve proklastlar oluşturmaktadır. Lavların genel renkleri gri, koyu gri ve siyah arasında değişir. Proklastlar ise başlıca tüf, tüfit, aglomera ve breşlerden oluşmuştur. Özellikle tüf-lerin renkleri gri ve yeşilimsi gri arasındadır. Bazaltlarda yer yer splitleşme gözlenmektedir. Birim içinde ayrıca iki seviye halinde yastık lavlara da rastlanmıştır.

Bu kayaçların yapılan mikroskobik incelemelerinde genellikle Porfirik, Mikrolitik porfirik ve Taneli por-firik, dokulu andezit, bazalt, andezitik tüf ve bazaltik tüf oldukları anlaşılmıştır.

Mutlu Mahallesi (Bodullu) sırtlarında Genza mevkii adı verilen mahalde andezit, diabaz lavları ile granitlerin pek karışık olduğu kesimde manganez tezahüratı tespit edilmiştir. Mıntıkanın çok ormanlık olmasına rağmen yol açılarak cevherin asıl ocağı bulunmuştur. Kırmızı renkli hematit ile berrak bulunan manganezli kayaçlar yaprak yaprak çıkartabilmektedir. Takriben 300 m2'lik bir sahada bulunan bu aflorman hakkında daha fazla bilgi edinilmek mümkün olmamıştır. (Kaynak MTA yayınları, TMMOB yayın organı 1998 Mayıs- Kasım sayı 32-33)